प्रदेश नं ३ या नाः “नेपालमण्डल प्रदेश” तयेगु प्रस्तावं संसदय् औपचारिक प्रवेश यात

maitrinews

हेटौँडा । प्रदेश नं ३ या नाः “नेपालमण्डल प्रदेश” तयेगु प्रस्तावं प्रदेश नम्बर ३ या संसद् सचिवालयय् औपचारिक प्रवेश जुगु दु । प्रदेश सांसद्पिंस संसद सचिवालयय् औपचारिक प्रस्ताव तसेलिं उकिं औपचारिक प्रवेश यागु खः । प्रदेश नम्बर ३ या सांसदपिंसँ प्रदेश नम्बर ३ या सभामुख सानु श्रेष्ठपाखें सचिवालय उगु प्रस्ताव तयादिम्हः प्रस्तावक सांसद डाक्टर अजयक्रान्ति शाक्यं जानकारी बियादिगु दु । प्रस्तावया प्रस्तावकय् डा. अजय क्रान्ति शाक्य व बसन्त मानन्धर दु । अथेहे, समर्थकय् सांसद्पिं केशव स्थापित, राजेश शाक्य, ज्ञानेन्द्र शाक्य, राजकाजी महर्जन, प्रकाश श्रेष्ठ, उर्मीला, सरस्वती वाटी दुगु खः । प्रस्तावय् प्रदेश नम्वर ३ या नाः नेपाल मण्डल हे जुई माःगु ऐतिहासिक तथा भौगोलिक, जनसंख्या, पहिचानया कारण समेत उल्लेख यागु दु ।
ऐतिहासिक कारणय् वय्कपिंसः वर्तमान प्रदेश नं. ३ न्हापाया नेपालमण्डल जुगु उल्लेख यागु दु । ‘थुगु प्रदेशया १३ जिल्ला मध्ये चितवन जिल्लाबाहेक मेमेंगु दक्वः नेपालमण्डल प्रदेश दुने हे लाःगु दु । व, चितवन नं मल्ल राजा यक्ष मल्लया पालय् नेपालमण्डल अन्तर्गत हे दुगु खः ,’ प्रस्तावय् धाःगु दु, ‘लिच्छवी कालया अभिलेखय् उल्लेख जुगु कथं नेपालमण्डलया क्षेत्र पूर्वय् कुशेश्वर (सुनकोसी, सिन्धुली), पश्चिमय् केवलपुर (धादिङ्ग), उत्तरय् रसुवापारि केरुङ व दक्षिणय् तिस्तुङ (मकवानपुर) तक्कः दुगु खः । उकिं वर्तमान प्रदेश नं. ३ ऐतिहासिकता व भूगोलया हिसावं नं प्राचिन नेपालमण्डल हे खः ।’
प्रस्तावय् पृथ्वीनारायण शाहं गोरखा राज्य विस्तार याना मेंगु राज्यतः थुकिं गाभेँ जुगु अवस्थाय् नेपालमण्डलयात छगु छुटैं प्रदेश मानेयागु खँ नं उल्लेख जुगु दु । ‘पृथ्वीनारायण शाह व वय्कया सन्तानं देँया नाः गोरखा मानेयागु खः । राणाकालतक्कः नं उगु हे नाः नं औपचारिकता कागु खः । पृथ्वीनारायण शाहया पालामा वय्कनं विस्तारित नेपाल अधिराज्यय् स्वंगु प्रदेश दुगु खः – वाईसे चौवीसे राज्यया व उकिंया आसपासया भाग, नेपालमण्डल व पूर्व व दक्षिणको सेनराज्य (किराँत),’ प्रस्ताव हे धयातगु दु, ‘ नेपालमण्डलया भूगोल कथं हिमाली क्षेत्र (लाङताङ, जुगल हिमाल, गणेश हिमाल, गौरीशंकर आदि), पहाडी क्षेत्र (महाभारत पर्वत श्रृंखला) व दुनेया मधेश (चुरेपर्वत श्रृंखला) सम्मिलित जुया थि थि वातावरणीय सम्पदायूक्त दु । १६ औं शताब्दीपाखें च्वयाःतगु नेपाल महात्यमयया अध्याय १५ श्लोक ३–५ मा उल्लेख जुगु कथं नेपालमण्डलया सिमानापूर्वय् कौशकी (तामाकोशी, रामेछाप), पश्चिममा त्रिशुली, धादिङ्ग व नुवाकोट), उत्तरय् शिवलुति (गोसाईकुण्ड क्षेत्र, रसुवा), व दक्षिणय् शीतलोदकानदी (चिसापानी, इन्द्रसरोवर, मकवानपुर) तक्कः दुगु खः ।
स्वयम्भू पूराणया आधारय् राजाधर्माकरं नियमपूर्वक पालोयगु जुया थ्वः देँया नाः नेपालमण्डल जुवंगु खः धैगु उल्लेख जुगु खँ यात नं प्रस्तावय् समावेश यानातगु दु । ‘नेपालमण्डल शब्दया ऐतिहासिकता अध्ययन यागुलिं इश्वीया करिव स्वंगु शताब्दीनिसें उल्लेख जुगु दु । इश्वीया स्वंगु शताब्दिया मानेयागु आर्यमहामञ्जुश्रीमूलकल्प धैगु बौद्धग्रन्थया श्लोक नं. ५०२ र ५०३ य् नेपालमण्डल धैगु शब्द उल्लेख दु । अथेजुया नेपालमण्डल लिच्छवी राजा मानदेव स्वयाँ न्हापांनिसें हे उल्लेख जुगु तथ्य इतिहास प्रमाणया आधारमा थुइके फु,’ प्रस्तावक शाक्यं धयादिल, ‘अथेहे नेपालमण्डल शब्द सर्वप्रथम काठमाडौं ज्ञानेश्वरस्थित लिच्छवी राजा जयदेवया इश्वीया ८ औं शताब्दीया अभिलेखय् उल्लेख जुगु दु । नेपालमण्डल नाः नेपाःया प्राचीन अभिलेख तयेके ८ औं शताब्दीनिसें निरन्तर प्रयोग याना वंगु दु । मल्लकालतक्कः वगु अवस्थाय् नेपालमण्डल धैगु न्याग ुराज्य दुगु छगु देँ धैगु थुइकु दु । यगु न्यागु राज्यतः क्रमशः काठमाडौं, भक्तपुर, ललितपुर, वनेपा व दोलखा खः । थुगु न्यागु राज्य दुने आःया प्रदेश नं ३ या १३ जिल्लामध्ये १२ जिल्ला लाः वगु खः । उगु १२ जिल्लातः काठमाडौं, भक्तपुर, ललितपुर, दोलखा, सिन्धुली, रसुवा, नुवाकोट, धादिङ्ग, सिन्धुपाल्चोक, रामेछाप, सिन्धुली, मकवानपुर खः व बांकी चितवन नं यक्षमल्लया पालाँनिसें नेपालमण्डल दुने लाःगु खः ।’
पहिचानया आधारय् नं नेपालमण्डल नाः नं बहुपहिचान स्थल धैगु नं सिँदु । थन च्पपिं मनू तयेगु सभ्यता नं नेपालमण्डलया सभ्यताया रुपय् जुगु दु । नेपाः या अप्वः याना धार्मिक, साँस्कृतिक पूजाआजा यायेगु अवस्थाय् नेपालमण्डलया उच्चारण याइगु प्रस्तावय् उल्लेख दु । ‘नेपालमण्डल नाः नं बहुपहिचाननापं थनया जनताया सामाजिक–साँस्कृतिक पहिचान नं स्पष्ट जु । अथे जुया पहिचानया दृष्टिकोणं नं नेपालमण्डल नाः नं हे प्रदेश नं ३ या सकल पहिचानयात दुथ्याकिगु खः । थुगु कारणं प्रदेश ३ या नां “नेपालमण्डल प्रदेश” हे तयमा धैगु झिगु प्रस्ताव खः,’ शाक्यं धयादिल । नेपालमण्डलया मुख्य निगु जाती नेवाः व तामाङ बाहेक मल्लकालय् नेपालमण्डल यया च्वपिं खस आर्य, ब्राम्हण नं थनया आदिबासी जुगु धासें अल्पसंख्यक रुपय् च्वपिं दोलखाया थामी, जिरेल, चुरे पहाड वरपर च्पविं चेपाङ व काँठय् च्वपिं दनुवार नं थनया आदिवासी खः’ प्रस्तावय् उल्लेख दु । ‘मल्लकालय् नेपालमण्डलय् वया च्वपिं खस जाति समूहलाई खसप्रजा धाई,’ शाक्यले धयादिल, ‘नेपालया इतिहासय् शाह, राणातः नं करीब ३०० दँ न्हँय् निसें च्वना वया च्वंगु व करीब ४०० दँ निसें मुसलमान समुदाय नं च्वनावया च्वंगु जुया इपिं जातिपिं नं थनया आदिवासी मानेयाये फुः । वर्तमान इतक्कः वगु इले सलं सः दँ न्हँयनिसें च्वनावया च्वपिं थि थि जात–जातिका मनूत दक्व थनया सम्मानित जनता खः । नेपालमण्डल नाः नं बहुपहिचान सहित प्रदेश नं. ३ या दक्वसितं प्रतिनिधित्व याई । उकिं नं थुगु प्रदेशया नाः “नेपालमण्डल प्रदेश” हे तयेमागु धैगु प्रस्ताव खः ।’